|
Vragen stellen Vragen stellen, dat is zo enorm gemakkelijk! De vragen liggen voor het oprapen, elke dag weer. In de vroegste oertijden, toen de mens in ontwikkeling zich aarzelend en vaag bewust werd van zichzelf, heeft hij zich en de omgeving vragen gesteld. En de meest fundamentele vragen zullen altijd gesteld worden: waar komen we vandaan, waar gaan wij naar toe? Wat is het doel? Is er wel een doel? Antwoord geven, dat is pas moeilijk. Met de antwoorden worstelde diezelfde mens op hetzelfde moment dat hij de vragen stelde. Door het dagelijkse leven heen krijgen we gelukkig niet steeds deze fundamentele kernvragen te horen, stel je voor! We zouden ons allemaal met bezwaarde gezichten door het leven heen slepen. Nee, over het algemeen is het wat lichter: wat eten we vandaag? Ben je vanavond thuis? Filmpje pakken? Afspraak met de kapper gemaakt? Soms kan een vraag je met stomheid slaan. In alle eenvoud kreeg ik laatst het volgende te horen: "kan er nog eens een Hitler komen?" Wat geef je dan voor antwoord? "Nee kind, dat is onmogelijk. Tegenwoordig wordt de samenwerking binnen Europa steeds beter. Lidstaten knopen banden aan, wetgeving wordt afgestemd en regelgeving komt vanuit Europa en geldt voor alle lidstaten. Er is een Verenigde Naties, een veiligheidsraad en in den Haag is een Internationaal Strafhof. Natuurlijk is het allemaal nog lang niet ideaal, maar heel langzaam wordt het toch beter. Dus het is onmogelijk dat er weer een massale oorlog zou uitbreken tussen lidstaten waarbij één land de grote verliezer zou worden. Dan kan het ook niet gebeuren dat de andere landen samen besluiten dat dat land een onbegrijpelijk hoog bedrag aan herstelbetalingen moet opbrengen, geen leger mag opbouwen en tot op het bot wordt vernederd. Er ontstaat dus geen malaise, geen rampzalige geldontwaarding en verschrikkelijke werkeloosheid. In al die ellende staat er dan dus geen mislukte korporaal op die graag schilder had willen worden, van de Kunstacademie is afgestuurd en dan de politiek ingaat met totaal verdwaasde maar levensgevaarlijke verachtelijke theorieën. Hij krijgt ook niet een hele groep ontevreden medelopers en medestanders om zich heen die hem helpen, sturen en opstuwen. Dus: nee, een tweede Hitler zal nooit meer opstaan". O, wat zou het fijn zijn als ik dat kon zeggen. Maar zo is de vraag natuurlijk niet bedoeld. Zou er nog eens een tweede Hitler kunnen opstaan? Ik had nog steeds geen antwoord gegeven. Kunnen we ons voorstellen dat er een periode komt waarin het economisch slecht gaat, waarin er ontevredenheid heerst en de bestaande politiek ook geen antwoord weet? Waarin er heus wel mogelijkheden zijn om uit de problemen te raken, maar dat kost veel tijd, veel inzet en heel veel welwillendheid om naar elkaar te luisteren en van elkaar te willen leren. Dan is het noodzakelijk om op alle niveaus goed samen te werken, kleine verschillen van mening te parkeren en eendrachtig aan een opbouw te willen werken. Dan hebben we mensen nodig met een visie en mensen die die visie delen en bereid zijn lang te wachten tot deze werkelijkheid wordt. Maar helaas: er zullen ook mensen komen die schreeuwen dat zij de snelle oplossing voor handen hebben: zij geven een bevolkingsgroep maar de schuld, en roepen dat zij het in een oogwenk beter kunnen als ze de macht maar krijgen. En dan lopen mensen achter hen aan, smekend om leiderschap, roepend om oplossingen. Een kopie van Hitler? Nee, die zal niet zo gauw verschijnen, maar zijn gedachtegoed leeft nog bij een heel aantal mensen, misschien in een andere vorm, een beetje bijgeschaafd, aangepast en met een keurig papiertje eromheen. Maar de kern zal steeds hetzelfde zijn. Eindelijk kon ik antwoord geven. "Kind, kon ik maar zeggen: nee, een tweede Hitler komt er nooit meer, maar ik ben bang dat ik moet zeggen: ja, die kans is er altijd. In het ene tijdperk is het een heel kleine kans, maar even daarna staat die kans dreigend om een hoekje te wachten om tevoorschijn te komen. We kunnen alleen maar waakzaam zijn en proberen iets te leren van de geschiedenis en daardoor de tekenen van de tijd verstaan. En die geschiedenis? Och, die is zo'n honderd jaar geleden begonnen. Een tijd van niks. En in deze dagen herdenken we dat datgene waarvan de kiem een eeuw geleden is gelegd zestig jaar geleden ophield. Dat was de bevrijding. En overal hadden mensen visioenen van een wereld waarin alle landen samenwerkten, waarin er vrede zou zijn. Een wereld waarin nooit meer een Hitler een kans zou krijgen. Dat visioen is geen werkelijkheid geworden, nog niet. Maar we werken eraan. Het kan lang duren, tientallen jaren, eeuwen. Maar we blijven eraan denken." Susanne Gondrie |