|
Vragen Kerstmis is in aantocht, we kunnen er niet omheen: overal worden we eraan herinnerd aan het grote feest. In de winkels liggen alle kerstversieringen, mooi gesorteerd naar soort: kitsch, modern, traditioneel. In de tijdschriften krijgen we precies te horen hoe wij onze kerstboom moeten inrichten naar de laatste mode van de binnenhuisarchitecten: kitsch, modern of traditioneel. Enkele pagina's verder staat duidelijk aangegeven hoe we ons dienen aan te kleden om precies bij de moderne boom en het moderne interieur te passen. En hoe willen we dit jaar het kerstdiner? Vegetarisch? Gezellig? Traditioneel? Biologisch - dynamisch? Exotisch? U vraagt, de commercie heeft de antwoorden. Nee, het is anders: nog vóór we een vraag hebben gesteld geven zij al het antwoord, in full colour. Vragen zijn er niet meer, overal is een antwoord op. Maar is dat Kerstmis? Is dat de kern? Zo'n tweeduizend jaar geleden werd ergens ver weg, in een woestijnachtig land, in een onbetekenend stadje een kind geboren. En al die eeuwen lang heeft dit inspiratie gegeven aan miljoenen mensen, tot vandaag toe. Maar vooral: het heeft vragen opgeroepen, vragen die doordringen tot in de fundamenten van ons eigen menszijn, hoe wij in deze wereld staan. Dat kan een mens raken, dat kan hem soms niet meer los laten, een leven lang. En ook al zijn er in de loop van de tijd miljoenen antwoorden gegeven, het ene absolute antwoord zit er niet bij en zal nooit gegeven worden. En zo lang zullen er vragen blijven komen. Naar aanleiding van Kerstmis. "Wie zou jij graag een keer ontmoeten?", vroeg een van de dochters laatst. Eerst vlogen natuurlijk de namen van verschillende filmsterren over tafel, van knap tot heel knap tot geweldig. Maar daarna gingen we iets meer nadenken, ook al omdat toen de discussie liep over "de grootste Nederlander". Wie wilden wij ontmoeten? Echtgenoot koos voor Kofi Annan, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties. De man heeft het niet gemakkelijk in zijn functie, maar hij heeft geprobeerd van de Verenigde Naties een sterkere en onafhankelijkere instantie te maken. Hij heeft de Nobelprijs voor de Vrede gekregen. Ook heeft hij veel gedaan voor de bestrijding van de Aids-epidemie en is hij verantwoordelijk voor het initiatief om te onderhandelen met Irak, over "olie voor brood", dus een gedeeltelijke opheffing van het handelsembargo: Irak leverde olie en kreeg daarvoor in ruil humanitaire hulpgoederen voor de bevolking: voedsel, medicijnen. Want natuurlijk krijg je een dictator op de knieën door hem te isoleren. Maar de gevolgen voor de mensen zijn vreselijk. Waarschijnlijk kunnen wij ons dat niet goed voorstellen. En juist daarvoor ligt de man nu onder vuur. Natuurlijk is dit niet allemaal goed terechtgekomen, maar het is een prachtig initiatief. Vinden wij. Maar bij alle kritiek krijgt hij ook de volledige steun van de Veiligheidsraad en van een groot aantal landen. Hij probeert altijd op te roepen tot bezinning, tot nadenken en niet tot impulsief meteen de wapens pakken en erop losslaan. Ik koos voor Nelson Mandela. Herinnert u het zich nog? Jaren lang was hij een mythische figuur: de eeuwige gevangene van het apartheidsregime, de advocaat die zijn leven had gewijd aan de strijd voor vrijheid. En we kenden hem alleen van die zwart-wit foto waarop hij ernstig en doordringend de wereld in bleef kijken. En opeens was er die dag dat hij werd vrijgelaten: daar kwam hij aanlopen, een lange, magere man met een stralende lach, vuist in de lucht. Zo'n dertig jaar heeft hij gevangen gezeten en nu was hij vrij en een van de eerste mensen van het ANC. Mede door hem kwamen er in Zuid-Afrika voor het eerst vrije verkiezingen voor iedereen. En hij werd gekozen tot de nieuwe president. Dertig jaar gevangenschap en dwangarbeid. Weg van je familie, je vrouw en je kinderen. Een keer per jaar mocht hij zijn vrouw zien, met een glazen wand ertussen. Af en toe kwam zij en liet hem hun kinderen zien. "kijk, dat is Pappa, daar achter de tralies. Zwaai maar even." En tijdens elk gesprek zat een bewaker erbij. Geen gesprekken over politiek, geen berichten van het ANC. Dat kunnen we ons waarschijnlijk niet voorstellen. Als je daarna naar buiten komt en ook nog eens de "baas" wordt van degenen die je zo lang hebben vastgehouden, nou, dan heb je zo het een en ander af te rekenen. Wat deed Mandela? Hij installeerde een Waarheidscommisie die onderzoek moest doen naar alles wat in die tijd was misgegaan. Van beide kanten. Alles moest boven tafel komen. En hij kwam tot de conclusie dat Zuid Afrika niet geregeerd kon worden door enkel de gekleurden. Net zomin als het mogelijk was geweest door enkel de blanken. Ze hadden elkaar nodig. Ga er maar aan staan, zo'n beslissing: je beulen vergeven en proberen samen het land op te bouwen. Kofi Annan en Nelson Mandela. Twee giganten. Twee mensen van vrede, door moeilijkheden en tegenstand heen zeker van de te volgen weg. Een mogelijk antwoord op de grote vragen die Kerstmis ons stelt en die al die eeuwen door blijven klinken: vrede? Wanneer? Hoe? Susanne Gondrie |