|
De zon scheen een beetje wazig door de wolkenslierten heen. Ik fietste over het Raadhuisplein, tegen een bank leunden vermoeid twee sportieve fietsen, op dezelfde bank zat een stelletje, de hoofden dicht bij elkaar. Zij hield in haar handen een pakje gesneden kaas, hij zaagde geduldig met zijn zakmes de taaie plastic rand door. Zometeen, dat voelde je aan, kwam er een zak broodjes tevoorschijn en gingen ze gezellig picknicken. Een plaatje. En opeens kreeg ik heel veel zin in de vakantie. En dus zocht ik thuis maar weer eens een van mijn vakantieboeken op. In alle boekhandels kunt U boeken krijgen over de vakantie: reisgidsen voor Bali, de Malediven, Luxemburg en Maastricht. Wilt U op survival in de jungle en eten van planten die U in het bos vindt of gaat U super-de-luxe op een cruiseschip varen met vijf restaurants, zes bioscoopzalen en acht zwembaden? Lectuur zat! Die verhalen bedoel ik niet. Er zijn ook massa's boeken te koop met verhalen over mensen die vakantie vieren of - heel radicaal - het roer omgooien, een olijfboomgaard kopen in Toscane, hun koffers pakken en naar Italië verhuizen. Voorgoed. Of die terechtkomen in een scheefstaand huisje in een schilderachtig Provençaals dorp en vol verbazing bladzijden vol schrijven over de vreemde gewoontes daar, het fantastische eten en verrukkelijke recepten opdienen aan de lezer, met ingrediënten als inktvisringen, varkenspootjes en iets dat in het Frans "tripes" heet. Die verhalen bedoel ik evenmin. Ik denk aan boeken waarvan de lezer een heerlijk vakantiegevoel krijgt, waardoor je spoorslags je vrije dagen opneemt en je in een luie stoel in de tuin laat zakken. Nu bestaan in dat genre twee categorieën; hier volgen ze met voor elk een voorbeeld. Eén: boeken en verhalen die geschreven zijn in een ontspannen, luie en dromerige stijl, waarin mensen meestal leuke dingen doen of niks. Favoriet zijn de boeken van Jane Austen: het gaat dan onveranderlijk om meisjes uit een behoorlijk goed milieu. Ze wonen op een landgoed en brengen hun dagen door met handwerken, pianospelen, wandelingen maken door de omgeving en bladzijden lang gesprekken voeren met zussen of vriendinnen. Verder doen ze niets, want voor elk wissewasje hebben ze personeel. Het leukste boek in deze categorie is voor mij niet van Jane Austen. Het heet "de wereld gaat aan vlijt ten onderen werd geschreven door Max Dendermonde. De hoofdpersoon reist door Amerika, hij vindt dan weer hier en dan weer daar een baantje, verdient genoeg voor het beetje wat hij nodig heeft en kan tussendoor zoveel luieren als hij wil. In de herfst trekt hij altijd naar een vriend die een hotel heeft en gedurende de winter woont hij bij hem en werkt als barkeeper. Als op een onzalig moment alles in zijn omgeving verandert in een nachtmerrieachtig fabrieks- en laboratoriumcomplex vindt hij dit erg, maar doet er niet echt iets aan, dat kost teveel moeite. Maar uiteindelijk, op het einde van het boek, krijgt hij niet alleen gelijk maar ook het meisje waar hij van houdt. En dat alles zonder er echt voor te hoeven werken. Lees het, U wilt meteen op vakantie, in ieder geval even ophouden met werken en inspannen. Twee: Boeken die zo wild en druk geschreven zijn dat U er moe van wordt en graag gaat uitrusten van deze vermoeiende ervaring. Spionageboeken hebben dit vaak, die zijn zo ingewikkeld en de hoofdpersonen maken zo afschuwelijk veel nare dingen mee dat je na een paar bladzijden bedenkt dat dit echt teveel is voor een mens en dat je toe bent aan wat ontspanning. Je legt de voortrazende spion op zijn kant in het gras en sluit de ogen. Het beste voorbeeld vind ik - gek genoeg - een kort toneelstukje van de Russische schrijver Anton Tsjechow. Normaal schrijft hij lange stukken uit de eerste categorie: mensen zitten in prachtige tuinen op hun buitenhuizen op het land en zeggen af en toe een paar woorden tegen elkaar. Waarna ze dan weer broeierig zwijgen op z'n Russisch. Maar dit stuk is totaal anders. Stel U voor: een opgejaagde man, ambtenaar op een departement in Moskou, zit tegenover zijn vriend en vertelt dat momenteel zijn gezin en familie op vakantie is op het land, in hun buitenhuis. Elke morgen neemt hij de trein naar Moskou, elke avond gaat hij terug naar het land. Leuk, vindt de vriend, wat zal hij genieten. Genieten? Genieten? Niks ervan! En dan barst de ambtenaar los. Hij is compleet overspannen van de vakantie. Want wat is het geval? 's Avonds komt hij moe en warm uit de stad. Zijn familie begroet hem en vraagt hoe het is geweest. En meteen vraagt iemand: "als je morgen naar Moskou gaat, kun je dan even bij mijn kleermaker aangaan? Mijn nieuwe broek is klaar, haal die even op, je bent toch in de buurt". Zijn vrouw heeft al een lange lijst met boodschappen klaarliggen, die kan hij wel eventjes halen. Weer een ander stuurt hem naar de bibliotheek en nog een ander komt met eenzelfde verzoek. Dus de arme veelgeplaagde man moet de volgende dag hard werken en daarna nog een grote boodschappenlijst afwerken tot hij eindelijk bepakt en bezakt in de benauwde hete trein kan stappen, doodmoe en met pijnlijke voeten en armen. En dat gaat zo al weken aan een stuk door. Hij huilt bijna van ellende en vermoeidheid. Heeft zijn vriend geen medelijden? De vriend reageert niet meteen, maar even later vraagt hij: "dus jij gaat morgen naar Moskou toe? Dan kun je voor mij wel een ons van mijn lievelingstabak meebrengen, je komt praktisch voorbij de handelaar". Ziet U het voor U? Een groot psychologisch inzicht had hij, die Tsjechow. En daarnaast nog een geweldig gevoel voor humor. Ik moet U bekennen dat wij ons zelf ook één keer hieraan schuldig hebben gemaakt, toen onze oudste dochter op vakantie ging naar Londen. Wij hebben haar ook heel vriendelijk bestookt met kleine verzoekjes: "breng je dan ook wat rollen van die lekkere pepermunt mee, met een gat erin? En als je toch in een supermarkt bent, kijk dan eens naar zo'n doosje om je schoenen te poetsen, dat was zo handig." Ik verzocht haar stiekem uit te kijken naar een pot van mijn favoriete pickles, daarvoor kan men mij 's nachts wakker maken, zo heerlijk is dat. En áls ze nog pocketuitgaven zag van een boek van Jane Austen, dan graag…. De schat heeft aan alles gedacht en had in allerlei hoeken van haar koffer boodschappen voor ons gepropt. Achteraf voelden we ons een beetje schuldig, maar het is bij één keer gebleven, dus ze zal er niks aan overhouden. Maar evengoed, al dat gepraat over boeken, wat krijg ik een zin in de vakantie…. Susanne Gondrie |