 Want ik heb een echt Engels Kerstkookboek met daarin het recept van Kerstcake, natuurlijk de enige ware en onvervalste cake, zoals alleen de Engelsen die kunnen verzinnen en al sinds jaar en dag maken. Meestal trekken mensen een beetje een viezig gezicht als ze dit horen: "jakkes, zo'n onverteerbare kanonskogel". Nee nee, dat is zeker niet waar, de echte Kerstcake is verrukkelijk! Natuurlijk moet je er maar een klein stukje van eten, want het is nogal machtig. Maar niets is ermee te vergelijken. Waarom? Omdat er zoveel heerlijke dingen in zitten. Wat stelt u zich voor bij een mengsel van krenten, rozijnen, gekonfijte kersjes, sukade, amandelen en stroop. En dat is nog maar een gedeelte, er is nog veel meer. Wanneer wordt de cake gebakken? Dacht u soms de avond voor Kerstmis? Nee, daarmee begint men zo ongeveer eind oktober. Na alle ingrediënten vermengd te hebben moet hij zo'n 4 uur op lage temperatuur in de oven. Dan moet je de afgekoelde cake aan de bovenkant met een prikker een aantal keren inprikken, inpakken in vetvrij papier en op een koele, donkere plaats opbergen. En dan (nu komt het leuke) moet je elke week dat papier openvouwen en in die voorgeprikte gaatjes scheutjes brandewijn of whisky gieten. Kunt u zich voorstellen hoe dat uitziet als met Kerstmis die cake wordt opgediend: heel donker, gevuld, wat vochtig en met de heerlijke geur en smaak van al die vruchten, noten en drank. Engelse kerstcake, misschien heeft die wel in zich iets van de essentie van het Kerstfeest. De dagen worden steeds korter, het wordt later licht en eerder donker. En in die donkere dagen verheugen we ons op het feest van het licht. We beginnen al vroeg met de voorbereidingen, want als je alles laat aankomen tot de laatste dagen dan wordt het niks: dan zitten we uitgeteld bij de boom (of niet, als de bomen op waren) en bedenken we helemaal suf wat we vergeten zijn. Nee, wat goed is heeft tijd nodig: we maken plannen, we kopen kerstkaarten, zijn er nog genoeg kaarsen in huis en oh ja, even nog een zak waxinelichtjes halen. En dan langzaamaan begint alles vaste vorm te krijgen: de eerste kaarten met lieve en goede wensen vallen in de bus, we halen kransjes in huis, we beluisteren de eerste kerstliedjes en zingen mee met de aloude en vertrouwde melodieën. Het hele jaar heeft het kribbetje in het donker liggen wachten en nu mag alles weer in het licht staan: de herders en koningen, Maria, Jozef, het kindje en de engel. De boom staat te pronken met kleine lichtjes en een piek en hier en daar een kransje erin. Maar misschien ziet Kerstmis er bij u heel anders uit. Misschien houdt u van een heel moderne boom, in één kleur en hebt u geen kribbetje. Of hebt u geen zin in een groot diner met zalm en een omgedraaid beest op uw bord en verheugt u zich op heerlijke boerenkoolstamppot met hachee. En een bakje yoghurt met vanillevla toe. Alles is mogelijk: een huis dat compleet is versierd, tot de gevel toe met kleurige lampjes. En een huis met enkel wat kandelaars en kaarsen. Dat zijn ook maar de randverschijnselen, daar gaat het niet om. De essentie van het kerstfeest zit bijeengepakt in die Engelse kerstcake: dat wij in die steeds donkerder dagen van overal vandaan spulletjes in huis halen die zorgen voor dat ongrijpbare wat ons met Kerstmis zo aantrekt: sfeer, eensgezindheid, gezelligheid. Het kan kitsch zijn, of design, van heel vroeger of hypermodern. Het begint al zo'n beetje eind oktober: we maken plannen, we bereiden ons voor, we versieren ons huis, we laten andere mensen weten dat we aan hen denken en we steken lichtjes aan. Kerstliedjes? Ze horen erbij, maatschappelijk geëngageerd, of heel oud, nog uit de Middeleeuwen, dat is niet van belang. Een dan is er ook nog een heel oude vertelling, overgeleverd en bewaard door de eeuwen heen: over wat er ooit, in een heel ver land gebeurd is, ergens in een klein, onbetekenend dorpje. Iets met een ster, een licht, herders die iets hadden gezien. En wat woorden over vrede. Of een modern verhaal: de grote tegenstellingen in de maatschappij, armoede en rijkdom, rassenhaat, fundamentalisme, terrorisme, slachtoffers. En aan de andere kant? Een paar kleine woordjes: licht, vrede, een belofte misschien? hoop voor de toekomst? Een vreemde mengelmoes is het elk jaar weer, datgene wat wij mensen denken van het Kerstfeest en hoe wij het gestalte geven. Alle tegenstellingen zitten erin verenigd, al onze verwachtingen stoppen we er in de loop van de laatste weken van het jaar in. En dat alles samen, hoe tegenstrijdig en onverenigbaar ook, maakt Kerstmis tot datgene wat het moet zijn: het feest van verzoening, van medemenselijkheid en van vrede. Dat wens ik u allen toe.
Susanne Gondrie |